Charpy Testi Nedir?

Charpy testi, plastik, kompozit ve metal malzemelerin ani darbe altındaki dayanımını ölçen, dünya genelinde en yaygın kullanılan darbe testlerinden biridir. Adını, testi 20. yüzyılın başında geliştiren Fransız mühendis Georges Charpy’den alır. Izod testine çok benzer bir prensiple çalışır, temel fark numunenin cihaza nasıl yerleştirildiğidir.

Nasıl Yapılır?

Charpy testinde, üzerine çentik açılmış numune, cihaza yatay konumda, iki ucundan desteklenmiş basit bir kiriş gibi yerleştirilir (Izod’daki gibi tek uçtan konsol değil). Belirlenen bir yükseklikten serbest bırakılan sarkaç, numunenin çentiğin bulunduğu karşı yüzeyine çarparak numuneyi kırar. Sarkacın enerji kaybından hesaplanan değer, malzemenin darbe dayanımını (genellikle kJ/m²) verir.

Charpy testi de Izod testi gibi, malzemenin farklı sıcaklıklardaki davranışını incelemek amacıyla önceden şartlandırılmış (soğutulmuş/ısıtılmış) numunelerle uygulanabilir.

İlgili Standartlar

  • ISO 179 — Plastikler için Charpy darbe testinin uluslararası standardı, özellikle Avrupa’da en yaygın referans
  • ASTM D6110 — Kuzey Amerika’da plastikler için kullanılan karşılık gelen standart
  • ASTM E23 — Metaller için Charpy darbe testi standardı (ayrı bir standarttır)

Izod ile Farkı Ne?

İkisi de aynı temel prensiple (sarkaç darbesiyle çentikli numunenin kırılma enerjisinin ölçülmesi) çalışır, ama numunenin cihaza yerleştirilme şekli farklıdır: Izod’da numune dikey ve tek uçtan sabit (konsol kiriş), Charpy’de numune yatay ve iki uçtan desteklidir (basit kiriş). Bu farklılık nedeniyle aynı malzeme için elde edilen sayısal sonuçlar birebir karşılaştırılamaz — hangi standardın talep edildiğine göre doğru testin seçilmesi önemlidir.

Hangi Sektörlerde ve Neden Kullanılır?

  • Otomotiv: Yapısal ve iç trim plastik parçaların darbe/çarpışma performansının doğrulanması
  • Boru ve inşaat malzemeleri: PE, PVC gibi boru hatlarında kullanılan polimerlerin düşük sıcaklık darbe dayanımının test edilmesi
  • Ambalaj ve tüketici ürünleri: Malzeme seçiminde kırılganlık riskinin değerlendirilmesi
  • Malzeme Ar-Ge ve kalite kontrol: Farklı polimer formülasyonlarının veya geri dönüştürülmüş hammaddelerin darbe dayanımı açısından karşılaştırılması

Mare’de Charpy Testi

Mare Endüstriyel Cihazlar olarak temsilciliğini yaptığımız Coesfeld PIT Serisi Sarkaç Darbe Test Cihazı, Charpy testinin yanı sıra Izod, Tensile ve Dynstat testlerini de tek bir cihazda gerçekleştirebilir — tamamen dijital çalışır ve ISO/ASTM standartlarının tüm gereksinimlerini karşılar.